Vliegenzwammen en andere paddenstoelen

Het bos is prachtig deze maand. Ik loop regelmatig een rondje door Clingendael en het aangrenzende Oosterbeek. De grond is bedekt met een tapijt van herfstbladeren en de paddenstoelen steken de kop op. Op verschillende plaatsen, vooral in Oosterbeek, staan groepjes vliegenzwammen. Spectaculair mooi zijn ze. De foto's die ik met mijn telefoon maak doen geen recht aan hun schoonheid. Gelukkig maken andere mensen met goede camera's veel en veel betere foto's. Kijk eens op het instagram-account van Natuurmonumenten, daar staan de fraaiste natuurfoto's. Op de website staan wandelingen om paddenstoelen te bekijken, uitgezocht door boswachters. Nog geen lid van deze vereniging die zulk goed werk doet? Meld je snel aan. 

Behalve de bekende vliegenzwammen staan er heel veel andere paddenstoelen in het bos, die ik helaas niet kan determineren.  Alleen parelbovisten, met hun witte ronde vorm, herken ik. Sommige boomstammen zijn bezaaid met paddenstoelen. De giftige groene knolamaniet schijnt hier algemeen voor te komen, maar ik heb hem nog niet gezien. 

Afgelopen week was het herfstvakantie en daarom erg druk in het bos. Regelmatig dook ik de berm in om de noodzakelijke anderhalve meter afstand te houden. Vlak na een bui is het bos op zijn best. Dan zijn er nauwelijks of geen andere wandelaars en ruikt het heerlijk herfstig. De natte stammen van vooral beukenbomen hebben wat weg van de huid van dieren, de structuur doet aan nijlpaarden of olifanten denken. En die vochtige herfstlucht zorgt voor veel fraaie paddenstoelen. 

Plukken kan niet, en om een zelf geplukte paddenstoel te eten moet je wel heel zeker van je zaak zijn. Ik heb dat alleen ooit gedurfd met een reuzenbovist, zo'n reusachtig wit ei dat je in de nazomer soms in weilanden tegenkomt. Jaren geleden huurden wij een vakantiehuis in de Franse Dordogne. Het lag bovenaan een met gras bedekte heuvel. Op een ochtend, toen wij per auto vertrokken voor een uitstapje, was het gras bezaaid met reusachtige witte eieren, zo leek het. Toen we een paar uur later bij het huis terugkeerden, was de heuvel vol boeren met manden, die al die eieren, reuzenbovisten natuurlijk, plukten. We konden ze op de markt kopen.

Gelukkig is ook hier Den Haag een markt waar je paddenstoelen kunt kopen. Elke woensdag is er boerenmarkt op de Hofplaats, vlakbij het Binnenhof. Heerlijke groenten en vruchten, maar ook brood, kaas en vlees. En natuurlijk staat hier de onvolprezen verkoper van allerlei paddenstoelen, sommige gekweekt, sommige wild geplukt. Zijn kraam is een lust voor het oog. Vaak is er reuzenbovist, die in plakken wordt verkocht. Afgelopen week maakte ik een risotto met cantharellen, heerlijk. Nu de restaurants dicht zijn, is er des te meer reden op de markt goede producten te kopen om zelf thuis lekker te koken.

 

Groene longen (Clingendael, april 2020)

Lange wandelingen zijn er voorlopig niet bij. Een ommetje in de buurt, dat is het. Nu kan je het een stuk slechter treffen dan in Den Haag, groene stad achter de duinen. Den Haag heeft vele groene ‘longen’: bossen, parken en oude landgoederen die voor rust en frisse lucht zorgen.

Wat ben ik blij dat ik vlakbij Clingendael woon. In deze tijd van restricties meer dan ooit. De lente is losgebarsten. Het groen brult de grond en de bomen uit. Bosanemonen, hyacinten en narcissen volgen elkaar op. Sommige rododendrons hebben al bloemen. Binnenkort zullen de azalea’s in felle kleuren gaan bloeien.

Het landgoed bestaat al sinds de zestiende eeuw, toen er alleen nog een boerderij stond. Het grote witte huis, waar nu Instituut Clingendael is gevestigd, werd eind zeventiende eeuw gebouwd in opdracht van Philips Doubleth III. De familie Van Brienen van de Groote Lindt verwierf het landgoed in 1739. De familie woonde er in de zomer. ’s Winters woonde men in het stadshuis aan het Lange Voorhout, het pand waar nu Hotel Des Indes is.

De laatste barones Van Brienen, Marguerite Marie (1871-1939), werd Freule Daisy genoemd. Zij was gek op Engeland en reisde daar vaak naartoe. Zij woonde in het grote huis met haar hondjes. Achter het huis, onder een grote boom, is een klein hondenkerkhof voor degenen die haar ontvielen.

Wie graag in het voorjaar naar de Japanse tuin gaat kijken, kan haar dankbaar zijn, want zij is degene die de tuin heeft gemaakt. Zij interesseerde zich voor de Japanse tuincultuur en had contact met Japanse diplomaten in Den Haag. Ornamenten voor de tuin kocht de barones in Japan, waar zij per schip naar toe reisde. Ik ben benieuwd of we eind deze maand de tuin kunnen bezoeken. Na de persconferentie van volgende week dinsdag, 21 april, weten we meer.

Een uitgebreid artikel over Marguerite Marie en haar Japanse tuin is te vinden in The Netherlands - Japan Review (2011): ‘Historical notes on the Japanese garden at Clingendael, The Hague, Holland Part II : Baroness Van Brienen’s Japanese garden The development of a flowery Japonaiserie into a subdued moss garden’ door T.A.J.M. Van der Eb-Brongersma.

Beukennootjes

Wat een schitterende zondag. De kleuren in het park zijn adembenemend mooi. De paden zijn bezaaid met beukennootjes en eikels.

Als ik langs een beukenboom vlakbij een sloot loop, bijna bij Oosterbeek, hoor ik een merkwaardig geluid. Het klinkt als harde regen, met grote druppels. Maar dat kan helemaal niet. De lucht is schitterend blauw en de zon schijnt. Dan zie ik het: het regent beukennootjes uit de boom, in een gestage stroom, zonder zelfs een zuchtje wind. Merkwaardig. Onder de boom liggen de beukennootjes centimeters dik. Ik raap een handvol nootjes en peuzel ze op. Net als vroeger.

De springbalsemien knalt volop. Als je even bij een groepje struiken staat, zie je de zaaddozen openspringen. Ze staan ook nog flink in bloei. Net orchideeën.

Binnenkort gaat de Japanse tuin nog een keer open. Ter gelegenheid daarvan blijft de theeschenkerij ook nog even open. Ik verheug me op nog wat meer van deze prachtige nazomerdagen.

Bij de vijver bij het huis, waar nu Instituut Clingendael in zit, staat een boom waarvan de bladeren felrood verkleuren. Het gras is met de veelkleurige bladeren bezaaid. Deze mooie warme herfstdagen combineren de kleuren van de herfst met de temperaturen van de zomer. Het gras is nog zo groen als in de zomer en in het rosarium bloeien de rozen alsof het juni is.

Japan in Den Haag (Clingendael - Voorschoten - Leiden)

In Clingendael lopen we door de Japanse tuin, waar het deze zaterdagochtend rond kwart over negen nog heerlijk rustig is. De kleuren van de azalea’s, in verschillende tinten roze, knallen ons tegemoet.

De tuin is rond 1910 aangelegd door Marguerite Marie van Brienen van de Groote Lindt, die freule Daisy werd genoemd (1871-1939). Zij verdiepte zich in Japanse tuincultuur, onderhield contact met Japanse diplomaten in Den Haag en reisde per schip naar Japan, waar zij ornamenten voor de tuin kocht. De tuin is sinds 2001 Rijksmonument.

We lopen een stukje van het Marskramerpad, waarop wij eind 2011 zijn gestart met Lange Afstands Wandelpaden. Het stuk tot station Voorschoten, ruim 20 kilometer, hebben we sindsdien al vaak gelopen. Dat is ook een NS-wandeling. Een prachtig stuk natuur in zo’n druk deel van het land. Op een paar grote kruispunten na loop je helemaal door het groen. Maar verder dan Voorschoten zijn we nooit meer gekomen. Vandaag willen we naar Leiden, ruim 30 kilometer.

Via het Haagse Bos lopen we door Marlot richting het grote kruispunt bij de Bijhorst, waar we twee keer oversteken. Dan lopen we door het bos aan de linkerkant van de Rijksstraatweg. Het pad volgt hier een stuk van de Landgoederenroute. Op twee punten waar we vaak verkeerd lopen, in de buurt van kasteel de Wittenburg, lijkt het nu goed te gaan. Uiteindelijk kom je er toch wel, als je de Rijksstraatweg op genoeg afstand aan je rechterhand houdt en naar het noorden loopt.

We lopen langs de verschillende landgoederen, het hertenhuisje van Landgoed Backershagen en de kolossale rode beuk. Alles groeit en bloeit. Fluitenkruid, koekoeksbloemen, boterbloemen, hyacintjes en nog tal van bloemen waarvan ik de naam niet weet. Alles bot uit.

Bij de Prinses Marielaan in Wassenaar komen we het bos uit. Iets voorbij de Deijl steken we de Rijksstraatweg over via het met mozaïeksteentjes betegelde tunneltje. Dan zijn we op de Papeweg, waar we landgoed De Horsten binnenlopen. De koning zien we vandaag niet.

Na een kop koffie in het Theehuis, voormalig jachthuis van Prins Frederik, lopen we dwars door de Horsten. De seringen op en rond de Seringenberg staan in bloei. Dat zorgt voor een haast bedwelmende geur. Het pad loopt via mijn favoriete weggetje, het Wilgenlaantje. Dit mooie pad loopt langs het water en biedt uitzicht op de weilanden. De bermen bloeien volop in geel, roze en paars. Elders zien we ook velden vol boterbloemen. Het is en blijft onvoorstelbaar dat je zo buiten kunt zijn, midden in de Randstad.

Bij Duivenvoorde, aan de andere kant van De Horsten, verlaten we het bos. Langs de spoorlijn lopen we naar Voorschoten. Even is de verleiding groot daar de trein te nemen, maar we besluiten door te zetten. Heel goed om eens dertig kilometer te doen, en het is schitterend weer. We komen genoeg plekken tegen waar we onze waterflessen kunnen bijvullen. Zo kunnen we een beetje wennen voor onze wandeltocht door Toscane binnenkort.

Voorschoten, wat een verrassing is dat. Er is een prachtig oud centrum met een brede, door oude bomen omzoomde laan met historische panden. Allerlei winkels en horeca. Een klein centrum, maar zeer de moeite waard. Al snel worden de huizen moderner en laten we de bebouwing weer achter ons.

We lopen langs de Vliet, die later overgaat in het Rijn-Schiekanaal. Het is druk op het water. Veel open sloepen, een paar grotere schepen en ook kleine opblaasbootjes. Iedereen profiteert van deze zomerse dag.

Links het water, rechts een zo te zien uitgestrekt natuurgebied: de Oostvlietpolder. In de verte zie je de A4, maar je hoort het verkeer nauwelijks. Vlak voordat we de stad Leiden inlopen nog een klein stukje bos. De bodem is bedekt met daslook. Een wit tapijt van kleine bloemetjes. In het bos hangt een milde uiengeur.

Dan lopen we de stad Leiden binnen. We drinken wat bij Café Barrera, tegenover het Academiegebouw, waar een deel van de film Soldaat van Oranje is opgenomen. Het terras zit stampvol, zoals alle terrassen vandaag. Trots op onze prestatie, ruim dertig kilometer, stappen we tegen zessen in de trein naar huis.

Zandgrond (Den Haag)

Het heeft de afgelopen dagen zo hard geregend dat we op het laatste moment besluiten onze wandeling in Drenthe af te blazen. Niet eens zozeer omdat het ook dit weekend niet droog blijft, maar vooral omdat de (onverharde) paden nauwelijks begaanbaar zullen zijn. En om nu in de modder wegzakkend en glibberend die 25 kilometer af te leggen, is niet aanlokkelijk.

Wel willen we wandelen, en dat doen we dan maar in eigen buurt. Hier op de zandgrond zakt het water makkelijker weg. We hebben bovendien geluk met het weer: droog en zonnig.

We lopen door Clingendael, waar het al herfstig begint te worden. Toch bloeit er nog van alles, onder andere korenbloemen. Een beetje bleek, dat wel. Verder veel springbalsemien.

De bladeren verkleuren en er staan paddenstoelen. Grote zwammen aan boomstammen, kleine parelbovisten op de grond. Een eekhoorn rent vlak bij ons een boom in. Even later zien we een dode eekhoorn onderaan een boom liggen. Zou die eruit gevallen zijn? Misschien na een hartaanval. Dat zal in de dierenwereld toch ook wel gebeuren.

We steken de Benoordenhoutseweg over en stappen het Haagse bos in. Langs Huis ten Bosch lopen we richting het centrum. Wat is dat toch bijzonder: zoveel groen, eigenlijk middenin de stad. 

Bij het station verlaten we het bos en lopen naar het Lange Voorhout, waar de middag besluiten met een bezoek aan de Antiek- en boekenmarkt en De Posthoorn.

Eekhoorns (Clingendael)

Terwijl de wereld in brand staat houden de gasten in praatprogramma’s zich bezig met het analyseren van het Sinterklaasjournaal. Buiten regent het. Dat zal bijna de hele dag zo blijven. Ik ga naar buiten met het vage plan via het Haagse Bos en de Horsten naar Katwijk of zelfs Noordwijk te lopen, maar zie daar mede met het oog op het weer vanaf. In plaats daarvan doe ik een rondje Clingendael en Oosterbeek van een uur. Het is rustig. Een paar mensen laten hun hond uit. Twee keer zie ik een eekhoorn lopen. Fotograferen lukt niet. Ze zijn me te snel af.

Rozen en paddenstoelen (Clingendael)

Een prachtige herfstmiddag in Clingendael. We lopen langs het laantje tegenover HVV, langs de boerderij en langs het huis waar nu Instituut Clingendael is gevestigd tot achterin het park. Daar steken we over naar Oosterbeek. De plek aan het eind, waar je over een grasveld naar de grote treurwilg kijkt, biedt zoals altijd een schitterend uitzicht. De bladeren kleuren goudgeel terwijl de rozen in het rosarium in volle bloei staan. Paddenstoelen steken overal de kop op. We zien vliegenzwammen en parelstuifzwammen. Een rondje Clingendael en Oosterbeek is een wandeling van ongeveer een uur. Perfect om even een frisse neus te halen.